|
|
ZABYTKI - Wysoka Brama i obwarowania (ruiny)
Kierowca przeklinający
plątaninę krótkich uliczek w centrum Lidzbarka musi sobie uświadomić, że
jest to konsekwencja zachowania typowego, średniowiecznego układu ulic. Patrząc
na plan można jednak dostrzec pewne odchylenia od typowości (np. Rynek - Pl.
Wolności nie leży w centrum). Historycy tłumaczą to specyficznym ukształtowaniem
terenu ścieśnionego w zakolu Łyny i opadającego ku niej. Nietypowe położenie
rynku można wyjaśnić wczesną rozbudową miasta i przesunięciem obwarowań w
kierunku zachodnim - ku rzece. Nastąpiło to na pewno przed 1357 rokiem, kiedy
stanęły pierwsze obwarowania murowane. Obecny układ ulic centrum jest w
zasadzie reliktem średniowiecza, choć tragiczny dla miasta rok 1945 pozbawił
je 80% starówki.
|
Lidzbark od początku posiadał obwarowania. Początkowo był gródkiem pruskim, następnie jednym z typowych drewniano - ziemnych zamków krzyżackich.
Obwarowania te miasto otrzymało w 1308 roku. Ich linia biegła wzdłuż
ulicy Hożej, dalej ul. Kajki, Reja, Kasprowicza. Szybko, bo przed 1357
r. powstały mury obronne. Ulegały one wielokrotnie przebudowom i
odbudowom. Zasięg murów poszerzono w kierunku zachodnim. Ich jakość
wykazały wielokrotnie odparte oblężenia. |
 |
Do
miasta prowadziły trzy bramy noszące nazwy: Dobromiejska, Młyńska i
Wysoka. Zachował się do dzisiaj tylko fragment trzeciej z tych bram, a
ściślej jej tak zwane przedbramie, przy którym istniał dawniej
zapewne barbakan. Przedbramie to, zwane przez mieszkańców Lidzbarka
Wysoką Bramą, jest imponującą 4 - piętrową budowlą w stylu
gotyckim. Pochodzi z roku 1352. Po dwóch bokach posiada dwie półokrągłe
baszty, połączone ze sobą głównym korpusem bramowym. Centralną część
przyziemia zajmuje ostrołukowy przejazd. Fasada budynku ozdobiona jest
od swej strony zewnętrznej na ścianach najwyższego piętra fryzem o
łukach z profilowanej cegły, oplatającym zygzakiem koronę murów. |

|
|

|
Widnieją też tutaj cztery tzw. blendy (rodzaj zamurowanych okien) oraz 4 tarcze. Od strony wewnętrznej (od strony miasta) dekoracja budynku jest skromniejsza. Wnętrze Wysokiej Bramy zostało w niedawnych latach adoptowane na cele hotelowe. Mieści się tutaj schronisko turystyczne PTTK. Całość jest imponującą rozmiarami budowlą, dorównującą największym tego typu obiektom w Polsce. Swą architekturą przypomina bramę we Fromborku. |

Poza obwarowaniami
osobny kompleks obronny stanowił Zamek z Basztą Prochową i działka kościelna.
Na zewnątrz powstawały też dworki zamożnych mieszczan, m.in. nieistniejący
Dom Jeronima.
Ponadto godne obejrzenia są XVIII - wieczne zabudowania klasztorne SS
Katarzynek przy ulicy Klasztornej i sam klasztor przebudowany w XIX wieku na
budynek mieszkalny ( plac Kościelny 2). Nie można również pominąć dwóch
zabytkowych kaplic oraz czterech kapliczek przydrożnych i dworku z XIX wieku
przy ul. Wiejskiej 61. Mimo dużych zniszczeń zabudowy miejskiej w czasie
ostatniej wojny, zachowały się całe kompleksy zabytkowych kamienic przy ul
Kajki, Konopnickiej, Kopernika, Mickiewicza, Wysokiej Bramie czy też ul. Zamkowej. Na uwagę zasługują przede wszystkim budynki
przy ul. Hożej postawione na murze obronnym w XVIII
wieku. Do rejestru zabytków wpisano również szpital, most przy placu kościelnym,
wieżę ciśnień i XIX wieczny ratusz służący dziś jako siedziba Urzędu
Miejskiego.
|
|