ZABYTKI - Zamek

Po wschodniej stronie miasta, wśród zadrzewionych wzgórz morenowych, znajduje się jeden z najstarszych i najcenniejszych zabytków Lidzbarka Warmińskiego. Jest nim okazały zamek gotycki. Zespół zamkowy wzniesiono na stosunkowo wąskim półwyspie przy ujściu Symsarny do szerzej rozlewającej się tutaj Łyny. właściwy zamek (dom) usytuowany został mniej więcej pośrodku tego półwyspu; od południa rozciągało się przedzamcze, od północy zaś - przy zbiegu rzek - młyn zamkowy, którego teren, niewątpliwie silnie ufortyfikowany, tworzył jakby drugie przedzamcze. Pomiędzy młynem a zamkiem przebiegała droga do miasta. Naprzeciw miejskiej Bramy Młyńskiej musiała znajdować się, jako drugi przyczółek mostu na Łynie, brama wchodząca w skład zespołu zamkowego, przez którą - jak wykazały badania Antoniego Kąsinowskiego - prowadził główny i z początku jedyny wjazd.

Zamek wraz z przedzamczem obwiedziono od południa, wschodu i północy szeroką fosą, zasilaną zapewne wodami Symsarny. Wschodnie ramię tej fosy oddzielała od Symsarny wysoka grobla. Pośrednią fosę, tym razem suchą, przekopano pomiędzy zamkiem a przedzamczem.

Wjazd do zamku przebiegał międzymurzem zachodnim, wzdłuż przedzamcza aż na południową jego stronę, gdzie znajdowała się brama, dalej - przez dziedziniec przedzamcza i most nad fosą pośrednią - do bramy zewnętrznej zamku. Po drodze należało przebyć, nie licząc pierwszej bramy przy zespole młyna, pięć, a może sześć umocnionych bram. Bezpośredniego dostępu do zamku i suchej fosy broniły w późniejszym czasie dodatkowe mury przegrodowe. Ten stan osiągnięto pod koniec XV w. W drugiej połowie XVI w., gdy wraz z postępem techniki wojennej założenie straciło walory obronne, przebita została druga, obecnie użytkowana brama w skrzydle zachodnim przedzamcza. Dojazd do niej zapewniała grobla usypana pomiędzy fosą a Łyną.

Plan sytuacyjny zamku: